Αν το καλοσκεφτεί κανείς, η ιστορία ενός τόπου, μιας χώρας, δεν είναι παρά ένα τεράστιο, γιγάντιο ψηφιδωτό που κάθε ψηφίδα του είναι η προσωπική ιστορία του καθενός μας. Ιστορίες που μπλέκονται μεταξύ τους, συνδυάζονται, φτιάχνουν εικόνες, άλλοτε μεγαλόπρεπες και φωτεινές, άλλοτε μίζερες και σκούρες, αλλά πάντα αληθινές και αντιπροσωπευτικές κάθε εποχής, κάθε «σελίδας» της ιστορίας, όπως μας αρέσει να τις αποκαλούμε, μεταφορικά...

Με το πέρασμα του χρόνου οι παλιότερες ψηφίδες ξεθωριάζουν, χάνουν τη ζωντάνια τους, περνάνε «από τη μνήμη στην καρδιά», που λέει κι ο ποιητής. Κι όταν η καρδιά σταματήσει, χάνονται ακόμα πιο γρήγορα,σβήνουν ευκολότερα, κανείς δεν τις θυμάται πια. Εκτός κι αν κάποιος αποφασίσει να τις ψάξει, να τις φροντίσει και να τις διασώσει.

Τα μέσα, δόξα τω Θεώ, δεν μας λείπουν - με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας μπορούμε πια να κάνουμε θαύματα, αν το θελήσουμε.

Κι απ' ό,τι φαίνεται, το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού (που έχει δώσει πολλές ακόμα εξετάσεις στον τομέα της διάσωσης της μνήμης, όλες με επιτυχία) και η Vodafone (που, επίσης, διακρίνεται για την κοινωνική της ευαισθησία και τη συνεχή προσπάθεια να «παντρέψει» την κοινωνία με την τεχνολογία), το θέλουν και μάλιστα πολύ!

Καρπός της συνέργειάς τους, ένα νέο πρωτοποριακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους μαθητές των Γυμνασίων της χώρας που, και μόνο από τον τίτλο του - «Click... στην Ιστορία» - αποκαλύπτει το σκοπό του: ανάδειξη της τοπικής ιστορίας από τους ίδιους τους μαθητές κάθε περιοχής, με καταλύτη τις πάμπολλες δυνατότητες των κινητών επικοινωνιών.

Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος - που χρειάστηκε δυο χρόνια προετοιμασίας και το υπουργείο Παιδείας έθεσε εξαρχής υπό την αιγίδα του, θεωρώντας το βέλτιστη πρακτική στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του για το «νέο σχολείο - αξιοποιείται με τον καλύτερο τρόπο το ψηφιακό περιβάλλον στο οποίο κινούνται οι νέοι σήμερα και η σχετική τεχνολογία γίνεται εργαλείο στην υπηρεσία της εκπαίδευσης.

Χωρισμένοι σε ομάδες, εξοπλισμένοι μ' ένα «έξυπνο» κινητό τηλέφωνο, που χρησιμοποιείται ταυτόχρονα ως φωτογραφική μηχανή, κάμερα και μαγνητόφωνο (αλλά όχι ως κινητό, καθώς όλες οι άλλες λειτουργίες είναι απενεργοποιημένες), οι μαθητές γίνονται «ρεπόρτερ της ιστορίας».

Εξερευνούν την πόλη, το χωριό και τη γειτονιά τους, μιλάνε με φίλους και γνωστούς, συλλέγουν τεκμήρια από τα οικογενειακά φωτογραφικά άλμπουμ, τους τοπικούς πολιτιστικούς θεσμούς ή τα δημόσια αρχεία (όπου υπάρχουν), και στήνουν τις δικές τους οπτικοακουστικές παρουσιάσεις.

Αυτές, μαζί με όποιο άλλο ερευνητικό οπτικοακουστικό υλικό έχουν συγκεντρώσει, τις στέλνουν μέσω του δικτύου κινητής τηλεφωνίας της Vodafone στη δικτυακή πλατφόρμα http://local.e-history.gr/ η οποία αναπτύχθηκε ειδικά γι' αυτό το σκοπό από τους δυο εταίρους, με στόχο να γίνει το «εργαλείο» παρουσίασης της δουλειάς τους σε γονείς και φίλους, στη σχολική κοινότητα και στο ευρύ κοινό, ώστε να ανασυσταθεί η ιστορική μνήμη, να αποκαλυφθούν μια-μια οι σκονισμένες ψηφίδες, να αναθερμανθεί το ενδιαφέρον για την ιστορία του τόπου, να ξαναρχίσει ο διάλογος για τα παλιά.

Αναμφισβήτητα, το μεγάλο όφελος για τις τοπικές κοινωνίες είναι ο επανακαθορισμός της ιστορικής τους ταυτότητας, όμως ακόμα περισσότερο κερδισμένοι από αυτή την ενασχόληση είναι οι ίδιοι οι μαθητές: μαθαίνουν βιωματικά κι από πρώτο χέρι, με την καθοδήγηση των καθηγητών τους, πώς διεξάγεται μια έρευνα, συνηθίζουν στη συλλογική δουλειά, καθώς πρέπει να συνεργαστούν στο πλαίσιο μιας ομάδας για τη διαμόρφωση της τελικής εργασίας, αποκτούν δεξιότητες ως προς τη σύνθεσή της σε ηλεκτρονική μορφή και μάλιστα με μία μέθοδο οικεία, που κερδίζει - χάρη στην τεχνολογία - εύκολα την προσοχή και το ενδιαφέρον.

Αυτός, σίγουρα, είναι ο βασικότερος λόγος που δάσκαλοι και παιδιά αγκάλιασαν από την πρώτη στιγμή το πρόγραμμα, όπως τόνισαν όλοι οι συντελεστές του, κατά την πρόσφατη επίσημη «πρώτη»: ο διευθύνων σύμβουλος του ΙΜΕ, Δημήτρης Εφραίμογλου, η διευθύντρια εταιρικών σχέσεων της Vodafone, Αγγελική Παπαντωνίου, και η επιστημονικά υπεύθυνη και Επικεφαλής του Τομέα Έρευνας & Διαχείρισης Πολιτισμικής Πληροφορίας του ΙΜΕ, Κλεοπάτρα Φέρλα, ενώ ο Ειδικός Γραμματέας Α'βάθμιας και Β'βάθμιας Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων, Μιχάλης Κοντογιάννης, επεσήμανε ιδιαίτερα τη μεταμόρφωση των μαθητών από παθητικούς δέκτες σε ενεργητικούς δημιουργούς.

Ο απολογισμός ήλθε, λίγο αργότερα, από τα χείλη δυο εκπαιδευτικών οι οποίοι ήταν παρόντες στην εκδήλωση, εκπροσωπώντας συμμετέχοντα σχολεία, του κ. Νικολάου από το Γυμνάσιο Βροντάδων Χίου και της κ. Ζήκα από το Γυμνάσιο Πέπλου Έβρου: τα παδιά ανέπτυξαν τις γνώσεις τους, διεύρυναν τους ορίζοντές τους, ενθουσιάστηκαν με τα αποτελέσματα, πραγματικά απόλαυσαν αυτή την «ενεργή κατασκευή γνώσης», όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά.

Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, που στα έξι πιλοτικά σχολεία της πρώτης χρονιάς, φέτος προστίθενται άλλα 13 από τους Νομούς Αττικής, Αχαΐας, Έβρου, Ευβοίας, Λασιθίου, Λέσβου, Ξάνθης, Πέλλας, Ροδόπης και Σάμου, ενώ οι υπεύθυνοι του προγράμματος σχεδιάζουν ήδη τις επόμενες φάσεις του, οι οποίες ίσως περιλαμβάνουν επικοινωνία και δικτύωση των σχολείων μεταξύ τους, ενισχύοντας τις συνέργειες προς τον κοινό στόχο, η Ιστορία (τοπική και εθνική) να γίνει κτήμα όλων μας.

Γιάννης Ριζόπουλος