Τα παιδιά είναι αυτά που αντιλαμβάνονται καλύτερα τις δυνατότητες του Web

Ευλογία ή εφιάλτης, εργαλείο ή δυνάστης μας, ό,τι κι αν είναι τελικά, το Web αποκτά πλέον τη δική του επιστήμη-τομή πολλών διαφορετικών πεδίων, που θα το μελετήσει για να προβλέψει το μέλλον αυτού του κοινωνικού πια, αγαθού...

Δεν χωράει καμία αμφιβολία ότι ο Παγκόσμιος Ιστός παίζει πλέον σημαντικότατο ρόλο στην καθημερινότητά μας, παρότι αρκετοί επαΐοντες επιμένουν ότι βρίσκεται μόλις σε νηπιακή ηλικία…

Όμως, ακόμα κι αν βρισκόμαστε μόνο στην αρχή, το Web (όπως συνηθίζουμε να το λέμε στην καθομιλούμενη) έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας, καθημερινό εργαλείο στο σπίτι και στη δουλειά, προσφέροντας ενημέρωση, ψυχαγωγία, επικοινωνία, αλλά πάνω απ' όλα πληροφόρηση.

Αν και το παρελθόν του δεν ξεπερνά τα 15 χρόνια (από τα οποία μόνο τα 13 τελευταία θεωρούνται ουσιαστικά και ενεργά), η επίδρασή του στην κοινωνία και την ίδια τη ζωή μας είναι πια τόσο μεγάλη, που όλο και περισσότεροι ασχολούνται με τη θεωρητική και πρακτική μελέτη του, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν τι επιτέλους είναι αυτό το φαινόμενο που χρησιμοποιείται σήμερα από περίπου 1,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους και να προβλέψουν, ει δυνατόν, πώς θα εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια...

Κι αν οι ερευνητές το βλέπουν κυρίως σαν μείζον θέμα προς ανάλυση, κάποιος άλλος –που τυχαίνει να είναι ο εφευρέτης του, ο σερ Τιμ Μπέρνερς-Λι – εξακολουθεί να το βλέπει σαν κοινωνικό αγαθό και καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να διασφαλιστεί ο κοινωνικός του χαρακτήρας.

Έτσι, πρωτοστάτησε στη δημιουργία μιας επιστήμης αφιερωμένης σ' αυτό, η οποία θα συγκεντρώσει υπό τη σκέπη της όλα τα επιστημονικά πεδία που έχουν σήμερα κάποια (μικρή ή μεγαλύτερη) σχέση με τον Παγκόσμιο Ιστό.

Την Επιστήμη του Web προσπαθεί να οριοθετήσει η Ερευνητική Πρωτοβουλία για την Επιστήμη του Ιστού (Web Science Research Initiative – WSRI), η οποία δημιουργήθηκε από το Εργαστήριο Επιστήμης Υπολογιστών & Τεχνητής Ευφυΐας (CSAIL) του ΜΙΤ και το τμήμα Ηλεκτρονικών & Επιστήμης Υπολογιστών (ECS) του πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον, με επικεφαλής τον ίδιο τον Τιμ Μπέρνερς-Λι και μέλη εξέχοντες πανεπιστημιακούς, επιστήμονες, κοινωνιολόγους, εκπροσώπους της επιχειρηματικής κοινότητας, αλλά και σημαντικές προσωπικότητες απ' όλο τον κόσμο.

Sir Tim Berners-Lee

Την πρωτοβουλία συνυπογράφουν ως ιδρυτικά μέλη της, η καθηγήτρια Επιστήμης Υπολογιστών στο πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον Γουέντι Χολ, ο καθηγητής Τεχνητής Ευφυΐας στο ίδιο πανεπιστήμιο Νάιτζελ Σάντμπολτ και το ηγετικό στέλεχος του World Wide Web Consortium και κορυφαίος ερευνητής του ΜΙΤ, Ντάνιελ Βάιτζνερ.

Στόχος τους είναι η δημιουργία μιας διεπιστημονικής ερευνητικής ομάδας, η οποία «θα εξετάσει το Web και θα προτείνει τα πρακτικά μέτρα που χρειάζεται να ληφθούν, προκειμένου να διαμορφωθεί η μελλοντική σχεδίαση και χρήση του».

Κι όπως λένε στην ιστοσελίδα τους (http://webscience.org), «το Web έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες επικοινωνούν, συνεργάζονται και διδάσκουν.

Όλο και περισσότεροι ερευνητές, λοιπόν, αντιλαμβάνονται ότι χρειάζεται μια σαφής ερευνητική ατζέντα που θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τι κάνει σήμερα, ποια θα είναι η εξέλιξή του και ποιο το δυναμικό που κρύβει…»

Σ' αυτή την ατζέντα, η τεχνολογία δεν έχει τη μερίδα του λέοντος – τα Μαθηματικά, η Οικονομία, η Ψυχολογία, η Βιολογία, η Οικολογία, η Νομική, η Κοινωνιολογία κι άλλες επιστήμες έχουν η κάθε μια το δικό της μερίδιο, αλληλεπιδρώντας ταυτόχρονα μεταξύ τους.

Η αλληλεπίδραση στο Web

Το ζητούμενο είναι αφενός να συστηματοποιηθούν οι τρόποι με τους οποίους οι αποκεντρωμένοι πληροφοριακοί μηχανισμοί (όπως το Web) μπορούν να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της επιστήμης και της επικοινωνίας και, αφετέρου, να διερευνηθούν οι αρχές και οι δομές που είτε κυριαρχούν είτε αναμένεται να κυριαρχήσουν σ' αυτούς τους μηχανισμούς.

Στη νέα προσπάθεια, η Ελλάδα παίζει σημαντικό ρόλο.

Το βιβλίο που έγραψε ως θεωρητικό υπόβαθρο αυτής της πρωτοβουλίας ο Τιμ Μπέρνερς-Λι (που δεν παύει να διαλαλεί ότι δυο Έλληνες, ο Γιώργος Μητακίδης και ο Μιχάλης Δερτούζος, ήταν εκείνοι που τον στήριξαν στη δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού, όταν δεν ήταν παρά μια ιδέα στο μυαλό του), μεταφράστηκε ήδη στα ελληνικά από τον διδάσκοντα στο πανεπιστήμιο Αιγαίου, Μιχάλη Βαφόπουλο, δημιουργείται στη χώρα μας Ίδρυμα της Επιστήμης του Ιστού, ενώ εξαγγέλθηκε ήδη πως το 1ο παγκόσμιο συνέδριο Web Science θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Μάρτιο στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, στην Αθήνα.

“ Η επιστήμη του Web ή του Διαδικτύου είναι ήδη μάθημα στα Πανεπιστήμια Πειραιώς, Αιγαίου, Πάτρας και το Αριστοτέλειο ”

Δυο από τους πρωτεργάτες της Πρωτοβουλίας, η Γουέντι Χολ και ο Νάιτζελ Σάντμπολτ, βρέθηκαν πριν από λίγες ημέρες στη Θόλο του Ελληνικού Κόσμου και παρουσίασαν μαζί με το Γιώργο Μητακίδη (πρόεδρο πια της ευρωπαϊκής επιτροπής σοφών της ΕΕ σε θέματα Εμπιστοσύνης & Ασφάλειας RISEPTIS) και το Μιχάλη Βαφόπουλο τους στόχους της, σε προσυνεδριακή ημερίδα που συνδιοργάνωσαν το ΙΜΕ και το e-Busines Forum.

Ο Δημήτρης Εφραίμογλου έδωσε από την πλευρά του περισσότερες πληροφορίες για το συνέδριο (που θα οργανωθεί μαζί με το 4ο Συνέδριο Πολιτισμικής Σύγκλισης & Ψηφιακής Τεχνολογίας) και την ιδιαίτερη σχέση του Ιδρύματος με τον εφευρέτη του Web, που είχε επιλέξει πάλι το ΙΜΕ, το 2003, για να αναγγείλει την πρωτοβουλία του για το Σημασιολογικό Ιστό (Semantic Web).

Οι τέσσερις πρώτοι μίλησαν αποκλειστικά στο Pathfinder για την καταλυτική επίδραση του Ιστού στη ζωή μας, για τις τεράστιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στη μελέτη του, για τις δυσκολίες διαμόρφωσης της διδακτέας ύλης της νέας επιστήμης, αλλά και για τα οφέλη που θα αποκομίσουμε αν μπορέσουμε τελικά να αξιοποιήσουμε υπέρ του κοινωνικού συνόλου, όλα αυτά τα διασυνδεδεμένα και συνάμα αποκεντρωμένα πληροφοριακά συστήματα.

Γιάννης Ριζόπουλος